“De geschiedenis geniet dezer dagen zo veel belangstelling, en de mensen zien zichzelf graag als een deel ervan. Ze weten graag waar ze vandaan komen en hoe ze in het plaatje passen.” Historicus Turtle Bunbury, auteur van de reeks Vanishing Ireland en copresentator van The Genealogy Roadshow, legt uit waarom mensen hun familiale stambomen naspeuren.
De Iers-Amerikaanse blogger Gerry Britt is het daarmee eens, weze het echter in iets kleurrijker bewoordingen: “Amerikanen zijn mobiel. We komen allemaal van elders. In mijn oude, gemengde buurt in New York was men zich steeds goed bewust van zijn afkomst, en wel vrijwel altijd dankzij beledigingen!”
Een volledige familiegeschiedenis aanpakken, kan ontmoedigend zijn; begin dus beter eenvoudig, raadt Turtle aan. “Ondervraag de ouderen van uw familie. Vergaar alle informatie die u vinden kunt, ongeacht de kwaliteit ervan. Een detail dat in den beginne triviaal lijkt, kan de sleutel vormen tot een hele episode.”
Voor Gerry was de oogst in zijn rechtstreekse familie schraal. “Mijn als Ieren geboren grootouders zijn allen jong gestorven. Mijn vader had wat onderzoek laten uitvoeren toen ik klein was, maar ik had nooit de gelegenheid om het later met hem te bespreken of de archieven te bekijken. Ik herinnerde mij enkel dat wij uit county Tipperary, nabij Thurles kwamen. Van daaruit hielp het internet mij verder.”
Ach zo, het internet. Het heeft de genealogie gerevolutioneerd, en het heeft Gerry zeer goed geholpen. “Ik voerde vrijwel al mijn onderzoek online uit – talloze lange nachten, ontbijtgranen eten en link na link aanklikken. ’t Is verslavend!”
Sites voor vermoeide ogen
Er zijn tientallen websites, maar het door de Ierse regering gesponsorde irishgenealogy.ie is een goede plaats om naar officiële akten te zoeken. Met ancestry.co.uk kun je een boom creëren die je privé kunt houden of kunt delen, hetgeen betekent dat neven en nichten van ver weg eraan kunnen toevoegen; dat helpt al een pak. Myheritage.com is goedkoop en gemakkelijk qua gebruik. Je kunt boekrapporten van een boom afdrukken en anderen uitnodigen om mee te helpen, maar het bevat geen akten die doorzocht kunnen worden.
Kleurrijke geschiedenissen
Maar wat als je een lijk in de familiale kast vindt? “Dat is grotendeels het leuke eraan!”, aldus Gerry. “Opa was een smokkelaar? Overgrootmoeder stak haar eerste echtgenoot neer? Cool!”
“Het kan ongemakkelijk zijn,” glimlacht Turtle. “Ooit moest ik een respectabele klant vertellen dat haar grootvader ten tijde van de burgeroorlog een huurmoordenaar voor het Iers Republikeins Leger was – ik weet niet zeker of ze dat wel had willen weten. En ik had een Australische klant wiens overgrootmoeder gedeporteerd werd na een aanklacht wegens prostitutie. Toen ik het hem vertelde, lachte hij enkel en sprak: ‘Zeg het zoals het is, Turtle!’”
Ongeacht wat u te weten komt, uw erfgoed ontdekken verandert een mens, zegt Gerry. “Mijn boom was in wezen slechts een kaart die mij naar de mensen leidde, naar het land en de cultuur die mijn familie honderden jaren lang gestalte hadden gegeven. Toen ik uiteindelijk in Ierland belandde, was het gevoel van troost overweldigend, maar het gemeenschapsgevoel was nog sterker.
“Mijn grootvader verliet Dromban ruim 100 jaar geleden. Maar toen dorpers mij aan een andere inboorling voorstelden, plachten ze te zeggen: ‘Dit is Gerry Britt, thuisgekomen vanuit Amerika.’ Ik kan het echt niet beter uitleggen dan zo.”