De Ierse mythen zijn mooie verhalen voor het slapen gaan

Children of Lir sculpture, Ballycastle
Children of Lir sculpture, Ballycastle

“Ieder veld in Ierland heeft een verhaal, elke berg een mythe. Voor legenden volg je de stroom van een willekeurige rivier – en al gauw zul je begrijpen waarom de nationale kunstvorm van Ierland het verhaal is...”

Dat zegt auteur, presentator en verslaggever Frank Delaney. En hij kan het weten. Delaney werd ooit de "de meest welbespraakte man ter wereld" genoemd door de National Public Radio in Amerika. Hij is tevens de auteur van The Last Storyteller en zijn leven is ondergedompeld in literatuur.

Hij is niet de enige. Ierland heeft heel wat verhalenvertellers: James Joyce, Oscar Wilde, Bram Stoker, CS Lewis, Joseph O'Connor, Maeve Binchy, Seamus Heaney en Bernard McLaverty zijn een aantal van de grote namen uit de recente geschiedenis. Maar je moet veel verder teruggaan in de tijd om te zien hoe onze mythen en legenden zijn opgetekend.

Gelukkig zijn deze bijzondere verhalen niet alleen mondeling overgeleverd, maar zijn ze ook opgeschreven zodat iedereen er nog eeuwen over kan mijmeren. Oude, dikke boeken als het Book of Ballymote, dat is ondergebracht in de Royal Irish Academy in Dublin, en het Book of Leinster, dat je kunt bekijken in de universiteitsbibliotheek van Trinity College in Dublin, bevatten een aantal van de vroegst geschreven versies van Ierlands mythen.

Hier zijn een paar van de meest bekende, voortdurende verhalen...

The Wee Folk

Waar kunnen we beter mee beginnen dan met een reis door het mythische Ierland van de kabouters. Ondeugende minimannetjes die graag goud verbergen aan het eind van een regenboog en zwierige, groene hoedjes dragen. Tom O'Rahilly is conservator van het Dublin Leprechaun Museum en vertelt ons een paar ‘geheimpjes’.

"Leprechauns wonen al duizenden jaren in Ierland. In de 8e eeuw werd voor het eerst geschreven dat ze gezien waren. Wat veel mensen niet weten, is dat er ook vrouwelijke leprechauns zijn. Als schoenmakers van de feeën, hebben de kabouters veel geld bij elkaar verdiend."

The Children of Lir

Op het gras voor het aan zee gelegen Ballycastle in Antrim slaan vier zwanen hun vleugels uit in de lucht. Dit helderwitte standbeeld verbeeldt niet zomaar vier zwanen. Dit zijn de Children of Lir. Vier kinderen die door hun jaloerse stiefmoeder in vogels werden veranderd. Het verhaal vertelt ons dat de broers en zussen 300 jaar doorbrachten op het Lough Derravaragh in Westmeath en het eiland Inisglora voor de kust van Mayo.

Zij vonden ook hun toevluchtsoord aan de overkant van waar hun standbeeld nu is te zien: op het prachtige Rathlin Island in county Antrim. Er zijn verschillende einden van dit verhaal in omloop. Maar allemaal zijn ze het er over eens dat de zwanen weer mensen werden op Rathlin Island en hier hun laatste adem uitbliezen.

Cú Chulainn en Ferdia

De naam zegt het al... Zeker in het geval van Ardee in county Louth. Vrij vertaald betekent dit ‘de doorwaadbare plaats van Ferdia’. Deze plaats en de rivier de Dee vormden het toneel van het grootste slagveld in de Ierse folklore. Ferdia is een strijder van Connacht. Hij werd door zijn koning en koningin naar de rivier gestuurd om te strijden tegen de machtige Cú Chulainn.

Hier is de clou: Ferdia en Cú Chulainn zijn pleegbroers. Beste vrienden. Drie dagen langen vechten ze overdag tegen elkaar en 's nachts verzorgen ze elkaars wonden. Bij de brug over de rivier de Dee geeft het standbeeld een idee van hoe het verhaal afloopt. Ferdia ligt dood in de armen van Cú Chulainn. Ook al is het mythologie, de kracht van het verhaal leeft verder.

Hier kan iets van geleerd worden. De Ierse mythologie gaat verdriet niet uit de weg. En onttrekt zich niet aan de tragedies van het leven.

En al zijn de legenden op fantasie gebaseerd, de emoties zijn levensecht. Net als de plaatsen. Misschien zijn de verhalen daarom wel zo meeslepend. En zoals je misschien al hebt begrepen, deze drie verhalen zijn slechts het topje van een gigantische mythologische en legendarische ijsberg aan verhalen...