Oud Ierland

Je Ierse afkomst blootleggen en je familiestamboom uittekenen vergt veel werk, maar is verslavend – en zou je leven wel eens kunnen veranderen.

“De geschiedenis staat tegenwoordig sterk in de belangstelling en de mensen zien zichzelf graag als een deel ervan. Ze willen graag weten waar ze vandaan komen en hoe ze in het plaatje passen.” Historicus Turtle Bunbury, auteur van de reeks Vanishing Ireland en copresentator van The Genealogy Roadshow, legt uit waarom mensen hun familiale stambomen naspeuren.

De Iers-Amerikaanse blogger Gerry Britt is het daarmee eens, maar uit zich in iets kleurrijker bewoordingen: “Amerikanen zijn mobiel. We komen allemaal van elders. In mijn oude, gemengde buurt in New York was men zich steeds goed bewust van zijn afkomst, en vrijwel altijd dankzij beledigingen!”

Een volledige familiegeschiedenis aanpakken, kan ontmoedigend zijn; begin dus beter eenvoudig, raadt Turtle aan. “Ondervraag de oudere leden van je familie. Vergaar alle informatie die je kunt vinden, ongeacht de kwaliteit ervan. Een detail dat eerst triviaal lijkt, kan de sleutel vormen tot een hele episode.”

Voor Gerry was de oogst in zijn rechtstreekse familie schraal. “Mijn als Ieren geboren grootouders zijn allen jong gestorven. Mijn vader had wat onderzoek laten uitvoeren toen ik klein was, maar ik had nooit de gelegenheid om het later met hem te bespreken of de dossiers te bekijken. Ik herinnerde mij enkel dat wij uit county Tipperary, nabij Thurles kwamen. Van daaruit hielp internet mij verder.”

Internet. Het heeft de genealogie gerevolutioneerd en het heeft Gerry absoluut geholpen. “Ik voerde vrijwel al mijn onderzoek online uit – talloze lange nachten, ontbijtgranen eten en link na link aanklikken. Het werkt verslavend!

Sites voor vermoeide ogen

Er zijn tientallen websites, maar het door de Ierse regering gesponsorde irishgenealogy.ie is een goede plaats om naar officiële akten te zoeken. Met ancestry.co.uk kun je een boom creëren die je privé kunt houden of kunt delen, hetgeen betekent dat neven en nichten van ver weg iets eraan kunnen toevoegen; dat helpt al een stuk. Myheritage.com is goedkoop en gemakkelijk qua gebruik. Je kunt boekrapporten van een boom afdrukken en anderen uitnodigen om mee te helpen, maar het bevat geen bestanden die doorzocht kunnen worden.

Kleurrijke geschiedenissen

Maar wat als je een lijk in de familiekast vindt? “Dat is grotendeels het leuke eraan!”, aldus Gerry. “Opa was een smokkelaar? Overgrootmoeder stak haar eerste echtgenoot neer? Cool!”

“Het kan ongemakkelijk zijn,” glimlacht Turtle. “Ooit moest ik een respectabele klant vertellen dat haar grootvader ten tijde van de burgeroorlog een huurmoordenaar was voor het Iers Republikeins Leger – ik weet niet zeker of ze dat wel had willen weten. En ik had een Australische klant wiens overgrootmoeder gedeporteerd werd na een aanklacht wegens prostitutie. Toen ik het hem vertelde, lachte hij enkel en sprak: ‘Vertel me gewoon de waarheid, Turtle!’”

Ongeacht wat je te weten komt, je eigen erfgoed ontdekken verandert een mens, zegt Gerry. “Mijn boom was in wezen slechts een kaart die mij naar de mensen leidde, naar het land en de cultuur die mijn familie honderden jaren lang gestalte hadden gegeven. Toen ik uiteindelijk in Ierland belandde, was het gevoel van troost overweldigend, maar het gemeenschapsgevoel was nog sterker.

“Mijn grootvader verliet Dromban ruim 100 jaar geleden. Maar toen dorpelingen mij aan een andere lokale inwoner voorstelden, zeiden ze: ‘Dit is Gerry Britt, thuisgekomen vanuit Amerika.’ Ik kan het echt niet beter uitleggen dan zo.”